Dankbaarheid, dat woord kenmerkt het gesprek met ds. C.A. den Hertog naar aanleiding van zijn ambtsjubileum. Op 2 april jl. was het vijftig jaar geleden dat hij als kandidaat werd bevestigd in de gemeente van Vlissingen. Een plek waar hij niet alleen in alle rust zijn eerste stappen kon zetten als predikant, maar ook de plek waar hij zijn geliefde vrouw Addie trouwde die hij reeds drie jaar moet missen.

 

Op zondag 12 april heeft hij samen met ds. M.B. Visser als huidige predikant van Leeuwarden de dienst geleid en is ook het avondmaal gevierd. ‘Dat is de eucharistie, het dankoffer. God danken voor Zijn genade,’ zo benadrukt ds. Den Hertog aan het einde van het gesprek.  

 

Van zuid naar noord

Het gesprek loopt helemaal vanzelf. Ds. Den Hertog geeft van elke gemeente die hij heeft mogen dienen een korte indruk. Hij heeft vier heel verschillende gemeentes mogen dienen. Zijn weg is van Vlissingen via Papendrecht naar Apeldoorn gegaan om uiteindelijk in Leeuwarden te eindigen. Het afscheid nemen was niet altijd eenvoudig, ‘maar je krijgt de kracht die je nodig hebt.’ Het opnieuw thuis gaan voelen in de volgende gemeente heeft voor hem alles te maken met het besef van roeping. ‘Zodra je ergens bevestigd bent, dan ligt daar je roeping. Je merkt als je in de oude gemeente komt, dan is dat niet meer je roeping.’

 

De vier gemeentes kenden allemaal hun eigenheid. De gemeente van Vlissingen – die inmiddels is opgeheven – was een kleinere gemeente met veel familie. Daar speelde ds. den Hertog ook een rol in het campingevangelisatiewerk. In Papendrecht was hij predikant in de tijd dat het dorp en ook de gemeente groeide met gezinnen die van buitenaf kwamen en het was zoeken om iedereen recht te doen. De langste tijd heeft hij in Apeldoorn gestaan. Daar mocht hij eenentwintig jaar predikant zijn. Over die lange periode zegt hij: ‘Het zijn eigenlijk twee periodes geweest in Apeldoorn. Eerst was de gemeente wat vergrijzend. Ik had in mijn eerste jaar rond de twaalf begrafenissen. Maar in het tweede deel van mijn periode daar kwamen er allerlei gezinnen met kinderen en jongeren naar de gemeente.’ Zijn laatste periode diende hij in de Friese hoofdstad. Den Hertog kenmerkt de gemeente van Leeuwarden als hij zegt: ‘De gemeente van Leeuwarden is een trein die vanzelf rijdt. De dominee is niet de locomotief, maar je stapt in de trein en je doet gezamenlijk het werk.’

 

Emeritaat

In 2016 bereikte hij de emeritaatsgerechtigde leeftijd. Het aanvragen van het emeritaat bracht wel vragen naar boven. Wanneer doe je dat en hoe vul je je tijd daarna in? ‘Ik heb ervoor gebeden en toen kon ik het werk in Leeuwarden neerleggen.’ Het wegvallen van de concrete roeping zorgde voor een zoektocht hoe je als emeritus predikant je agenda moet invullen. Inmiddels heeft hij daarin wel een weg gevonden. Hij preekt geregeld in Leeuwarden of in de buurt, maar niet meer iedere zondag. In Leeuwarden houdt hij zich wat op de achtergrond. Hij zegt daarover: ‘Ik kom hier nooit op een gemeenteavond. Je moet niet hebben dat de mensen aan jouw mening meer waarde gaan hechten als emeritus predikant.’

 

Als emeritus predikant zit ds. Den Hertog overigens niet stil. Hij probeert bij te blijven op het gebied van theologie. ‘Maar ook in de filosofie probeer ik wat bij te blijven,’ zo geeft hij aan. ‘Door het lezen van de filosofie ontdek je wat er speelt in de samenleving.’ Volgens hem is voortgaande studie belangrijk voor een predikant. Daarmee kun je enerzijds diepgravend bezig zijn in de Schrift en anderzijds kun je dit in verband brengen met de tijd en daarmee met de levens van gemeenteleden. ‘Je reservoir moet vol blijven. Je moet nieuwe dingen ontdekken in de Bijbel die niet voor het oprapen liggen.’

 

Woord van God

‘Het gaat in de preek uiteindelijk om God,’ zo stelt ds. Den Hertog. Hij moet zichtbaar worden. Daarvoor heeft God ook Zijn Woord gegeven, om te ontdekken wie Hij is. De God die zichtbaar is in het leven van Abraham en David is vandaag dezelfde God. Het verlangen om bezig te zijn met het woord van God is al van jongs af aan in zijn leven aanwezig. Op catechisatie nam de toenmalige predikant een Hebreeuwse Bijbel mee. Dat heeft op de jonge Kees veel indruk gemaakt. Eerst dacht hij dat hij de zending in zou gaan, maar zijn weg ging naar het predikantschap.

In zijn eigen leven heeft hij ook meermaals gemerkt hoe belangrijk het Woord van de Here God is. In de periode dat zijn vrouw Addie ziek was in 2023, hoorden ze een preek uit Filippenzen 4:19: ‘Mijn God zal uit de overvloed van zijn majesteit elk tekort van u aanvullen, door uw eenheid met Christus Jezus.’ ‘Die tekst kwam naar me toe,’ zo vertelt ds. Den Hertog ontroerd. In een heel moeilijke periode voorzag God in de dingen die ze nodig hadden. In de dienst waarin hij na een periode van rouw weer voorging, preekte hij over deze bijbeltekst. Dat heeft hem ook nieuwe inzichten gegeven: ‘We mogen meer leren om ervaringen te delen in de kerk van hoe God in ons leven aanwezig is. Niet dat je dan elke keer over jezelf moet vertellen, maar het mag zichtbaar worden hoe een tekst door je heen is gegaan. God heeft gedaan wat Hij heeft beloofd en daar mag ik van getuigen.’

Op de vraag wat hij beginnende predikanten mee wil geven hoeft hij niet lang na te denken. Hij antwoordt: ‘Wees dankbaar. Laat het een voorrecht zijn dat je in Gods dienst mag staan.’ Als predikant mag je met de dingen bezig zijn die ertoe doen in het leven. Dat kan op allerlei verschillende momenten. In prediking, pastoraat en catechese. ‘Op al die momenten ben je een dienaar van het Woord en mag je iets eeuwigs inbrengen.’ Dat ziet ds. Den Hertog ook gebeuren in de geschiedenis waarover hij zondagmorgen preekt in Leeuwarden als er stilgestaan wordt bij zijn jubileum. Het is de geschiedenis van de Emmaüsgangers. Je mag als predikant meelopen met mensen zoals Jezus Christus meeliep, en verkondigen zoals Jezus vanuit de Schriften het evangelie uitlegde. En het loopt uit op de viering van het avondmaal, ‘de maaltijd van de dankbaarheid’.

 

Albert-Jan Dorst, Surhuisterveen