Wanneer je zondags in de kerk zit en ziet de kerkenraad zonder predikant, kandidaat of student binnenkomen, dan weet je het weer: we hebben een leesdienst. (Merkwaardige benaming eigenlijk. Wat is nou ten principale het verschil tussen een dienst waarin een ouderling leiding geeft of waarin een predikant voorgaat? )
Een van de kerkenraadsleden heeft een groen boekje in zijn hand, waaruit hij een preek heeft gekozen opdat de bediening van het Woord van God doorgaat. En om dat groene boekje gaat het mij. Iedere maand verschijnt er een nieuw exemplaar met hierin vier preken van predikanten uit de breedte onze kerken.
Nu las ik een poos geleden in ons blad dat er op een classisvergadering vragen gesteld werden over de lengte van sommige preken. De vragensteller vond de preken stelselmatig te kort, want hij vroeg of hier ook iets aan gedaan kon worden.
Nu weet ik dat de lengte van de preken enigszins varieert. Ik geef dan ook direct toe dat er in een enkel geval een lange (leesduur 35 minuten) en soms een korte (15 minuten) bij zit. In de meeste gevallen heb je 25 tot 30 minuten nodig om de preek voor te lezen. Maar zou de predikant die de preek geschreven heeft deze vanaf de kansel zelf houden, dan heeft hij vaak wel tien minuten meer nodig. Hoe dat komt? Mijn sterke vermoeden is dat in een leespreek (bijna) geen herhalingen voorkomen. Maar ook dat de predikant tijdens het preken ineens te binnen schiet om nog iets te zeggen, wat hij vooraf niet overdacht heeft. En spreektaal is natuurlijk iets anders dan schrijftaal. Op deze manier krijg je automatisch verschillen.
Enige tijd terug las ik een preek van een predikant, die wanneer hij bij ons voorgaat tegen de 40 minuten preekt, waarvan na het lezen het ‘Amen’ klonk na 25 minuten. Langer was de geschreven preek niet.
Toen ik voor het eerst een preek moest lezen gaf een oude broeder mij de volgende tip: 'Pieter, zoek een preek uit met veel witte vlekken. Want dat leest plezierig.' Misschien is dit ook een tip voor sommige predikanten?
Pieter Sijtsma, Dokkum