In het vorige artikel is aangegeven dat synodes in de zestiende eeuw zich uitspraken tegen orgelgebruik tijdens de kerkdiensten, ook al waren er accentverschillen te vinden. Hoe kan het dan het instrument toch zo’n prominente plaats inneemt in het kerkelijk leven? In dit artikel wordt iets gezegd over de ontwikkelingen in de zeventiende eeuw.

Onder leiding van Jozua nemen de Israëlieten het land Kanaän in. Veel lezers van het boek Jozua hebben het beeld dat de stammen van Israël Kanaän binnenstormden en als een orkaan door het land raasden waarbij ze talloze steden en dorpen verwoestten.

In de kerk en de samenleving als geheel zijn er allerlei vormen van leiderschap, in kleinere en grotere verbanden. Wat is nodig om een goede leidinggevende te zijn? Welke waarden zijn daarbij van belang?

Leiderschap wordt wel eens naast of tegenover management geplaatst. Een manager is vooral een beheerder; hij controleert en ondersteunt medewerkers om bepaalde doelen en resultaten te bereiken. Leiderschap is visionair, inspirerend en is gericht op de toekomst. Managers verbinden mensen aan de opdracht die gedaan moet worden. Leidinggevenden verbinden mensen aan dat wat van waarde en van betekenis is voor vandaag en de toekomst.

Vier gevoelens kenmerkten zijn leven: verwondering om het mysterie van het leven dat hij als een weldaad onderging. Verbijstering om de verschrikkingen die in onze werkelijkheid huizen en om de drang naar het kwaad in mensen. Verplichting: ondanks die verbijstering ging hij door met zijn werk. En: verwachting van een leven dat hij nog nergens verwerkelijkt ziet. Mooi.

Onlangs is een biografie verschenen van Hendrikus Berkhof (1914-1995), een van de belangrijkste Nederlandse theologen van de twintigste eeuw. Deze biografie, geschreven door dr. Karel Blei, beslaat bijna achthonderd bladzijden.