We zijn in deze serie artikelen bezig met de vraag naar de frequentie van het avondmaal. Het Nieuwe Testament en de vroege kerk geven ons de indruk dat het avondmaal werd gevierd als de gemeente samenkwam. In het vorige artikel hebben we gezien dat het belangrijk is om Woord en sacrament bij elkaar te houden, omdat ze het geloof willen werken en versterken. In dit artikel wordt de vraag van de frequentie belicht vanuit de toekomst en wordt de vraag gesteld waarom de Here Jezus eigenlijk een maaltijd gebruikt om Zijn dood te verkondigen?
Totdat Hij komt
De Here Jezus geeft de opdracht mee om het avondmaal te vieren totdat Hij komt. Als Christus terugkomt zal Hij de gelovigen voor eeuwig tot zich nemen. Dan zal er sprake zijn van de bruiloft van het Lam (Openbaring 19, 7-9). Iedereen die daaraan deelneemt is gelukkig te prijzen. Dan mag je jubelen en blij zijn. De eeuwige toekomst van bruid en Bruidegom wordt in de Bijbel aangeduid als een gezamenlijke maaltijd. De maaltijd is dus het perspectief waar we naartoe op weg zijn. Het avondmaal wordt dus gevierd om ons als gelovigen dit perspectief voor te houden en om het verlangen daarnaar aan te wakkeren en om die gemeenschap alvast te vieren. In de viering van het avondmaal, zijn we dus gericht op de toekomst. De vraag naar de frequentie van het avondmaal wordt dus niet alleen bepaald door de instelling van de Here Jezus in het verleden (‘Doe dit telkens opnieuw’), maar ook door Zijn komst vanuit de toekomst. Als we alleen denken vanuit de opdracht van de Here Jezus, dan is niet goed duidelijk te maken waarom tien keer per jaar avondmaal vieren beter is dan 8 keer per jaar. In beide gevallen geldt toch dat het ‘telkens opnieuw’ gevierd wordt. Maar denkend vanuit de toekomst brengt en bepaalt iedere viering ons bij de werkelijkheid waar we naartoe leven. Vanuit de Bijbel hebben we als christenen de opdracht om te leven overeenkomstig die toekomst. Hoe meer we het avondmaal vieren, hoe dichter we bij de toekomst van de bruiloft van het Lam leven.
We leven in een tijd waarin het vooral draait om het bevredigen van verlangens in het leven hier en nu. Dat gaat aan christenen niet voorbij. Elke dag is er die spanning tussen het leven nu en het leven dat komt. Daarom is de viering van het avondmaal ook zo nodig om ons te richten op het komende Koninkrijk van God. Het echte geluk is te vinden bij het Lam. De toekomst van de wereld wordt niet bepaald door de crises die elkaar in rap tempo opvolgen, maar door de komende Koning en Zijn Koninkrijk.
Eerste levensbehoefte
Heeft u er wel eens over nagedacht waarom de Here Jezus ervoor gekozen heeft om eten te gebruiken om Zijn gemeente aan Zijn dood en opstanding te herinneren? Dat is misschien een wat vreemde vraag, maar het helpt ons wel bij de vraag waar we in deze artikelen bij stil staan. Allereerst heeft de instelling van het avondmaal natuurlijk te maken met de verbinding met het oudtestamentische Pesachfeest. Maar het is ook goed om als westerse christenen na te denken over de rol van eten en drinken in de Bijbelse tijd.
In onze westerse samenleving van fastfood en eten vanaf de bank met een keukenkast vol met eten en drinken zijn we dat aspect van de noodzaak van eten meer en meer kwijtgeraakt. We weten wel dat eten en drinken eerste levensbehoeften zijn, maar (gelukkig) geldt voor de meeste van ons dat we nooit aan ons eigen lichaam hebben gevoeld wat het betekent om geen eten en drinken te hebben. We hebben immers ‘meer dan genoeg’ en veel van ons eten doen we niet omdat we anders sterven, maar omdat we het lekker vinden of uit gewenning. We hebben nu eenmaal ons ritme met drie maaltijden per dag. In de tussentijd eten we ook nog allerlei tussendoortjes. Echte honger tussen die momenten van eten kennen we niet. We hebben een overvloed aan eten.
Dit was voor gelovigen in de tijd van de Bijbel wel anders. Hongersnoden kwamen regelmatig voor. Het bereiden van het dagelijkse eten was iets waar mensen vele uren per dag mee bezig waren. Hoeveel uren van hard werken zit er wel niet tussen het zaaien van het koren en het opeten van het brood? In die tijd waren brood en wijn geen luxeproducten die je via internet bestelt, maar het was van levensbelang. Als we bedenken dat brood en wijn zo belangrijk zijn om in leven te blijven, is het dan niet vreemd om te stellen dat een paar keer per jaar (geestelijk) eten wel voldoende is? Wie zou immers durven zeggen tegen de miljoenen kinderen in Afrika die bijna omkomen van de honger dat we ze zes keer per jaar brood zullen sturen en dat dit wel voldoende is?
ds. Albert-Jan Dorst, Surhuisterveen