Schimmen luidt de titel van een kort verhaal van de Amerikaans-joodse schriiver Chaim Potok. In 1987 voor het eerst gepubliceerd als Ghosts. Het gaat in dit verhaal over een conflict tussen een rabbijn en de rijke Gevaryahu. Eerstgenoemde maakt duidelijk dat de stoelen in de nieuwe synagoge op een bepaalde manier moeten worden neergezet. Laatstgenoemde is het daar absoluut niet mee eens. De ik-persoon van het verhaal wordt als neutrale man gevraagd in het conflict te bemiddelen. Hij bezoekt eerst de rabbijn. Ze praten een poosje over de gewenste opstelling van de stoelen. En dan stelt de ik-persoon de centrale vragen: ?Wat is er? Waar gaat het hier echt om?? Het blijkt dat de rabbijn vlak na de Kristallnacht gevlucht is uit Tsjechoslowakije naar Engeland. Hij voorzag dat hetzelfde ook in zijn land zou gaan gebeuren. Hij raadde zijn mensen dringend aan hetzelfde te doen als hij. Maar niemand ging met hem en zijn vrouw mee. Na de oorlog komt hij erachter dat geen van de gezinnen het had overleefd.

En dan zegt de rabbijn tegen de ik-persoon: ?Toen mijn vrouw en ik naar Jeruzalem kwamen, heb ik voor God de eed afgelegd dat als ik hier ooit een synagoge zou stichten, het er een moest zijn waarin de gezinnen uit mijn synagoge in Bratislava graag hun gebeden hadden gezegd. En dat is precies wat ik hier ga neerzetten.? De rabbi zal zijn stelling niet verlaten. Later is de ik-persoon in gesprek met Gevaryahu. Ook hier op enig moment de vragen: ?Wat? Waar gaat het werkelijk om?? Gevaryahu vertelt over zijn zoon die in 1948 door het hoofd is geschoten nadat ze hem verminkt hadden. ?Ik heb mijn zoon begraven en heb op zijn graf gezworen dat als ik voldoende geld had om een nieuwe synagoge te bouwen het er een moest zijn waarin hij graag zijn gebeden had gezegd. Dat wil ik hier van de grond krijgen. Geen Europese synagoge, niet een uit die oorden van verbanning.? Gevaryahu zal net als de rabbi zijn stelling niet verlaten.

 

Vrijdag 10 juli, pagina 7 van het NRC Handelsblad. Linksboven de kop: ?Calvijn haalde zijn benepen zuinigheid niet uit de Bijbel?. In enkele kolommen toont de schrijver Maarten ?t Hart aan dat Calvijns ?indammen van levensvreugde? en ?bestrijden van elke vorm van genieten? eerder bij de sto?cijn Seneca vandaan komen dan uit de Bijbel. Van Seneca komt Calvijns benepenheid. Moeiteloos schakelt ?t Hart tussen Calvijn en calvinisme en zijn betoog heeft als conclusie: ?Het calvinisme is eerder een bijbelse variant van de leer van Seneca dan een waarlijk schriftuurlijke vorm van Christendom?. Tussen de bedrijven door krijgt Andr? Rouvoet van de Christen Unie de sneer te verwerken dat hij boter op zijn hoofd heeft, ?heel veel boter?. Al zou ?t Hart alleen maar de moeite nemen om de boekenbijlage van dezelfde krant van diezelfde dag te lezen dan zal hij dit citaat van Calvijn zien: ?Als wijn vergif is voor een dronkaard, wil dat toch niet zeggen dat wij er een afkeer van moeten hebben??. Als het op het christelijk geloof aankomt, gaat bij ?t Hart blijkbaar het licht uit en valt elk historisch besef weg. Waar gaat het werkelijk om? Het antwoord geeft de schrijver in zijn opini?rend verhaal: ?Kijk, daar heb je het juk weer waar ze mijn hele jeugd mee vergiftigd hebben?. Ik vergelijk geen leed met leed. Maar ik durf deze (voorlopige) conclusie wel aan: Maarten ?t Hart zal als de rabbi, als Gevaryahu zijn stelling niet verlaten.

 

Groningen               

N. Vennik


Commentaar

  • Wat gaan jullie doen in de vakantie? 2022-07-29 17:03:09

    Er is wat met de vraag die ik hierboven neerschreef. Hij wordt nogal eens gesteld in deze tijd:...

  • Boerenverstand 2022-07-15 17:17:53

    Op het moment dat ik dit commentaar schrijf (maandag 4 juli) wordt het land platgelegd door...

  • Zeven vinkjes 2022-07-01 18:00:29

    Zomaar op een avond word ik gefascineerd door het verhaal van een schrijver, die aan tafel zit bij één...

  • Vluchtelingen 2022-06-17 17:01:48

    Komende maandag, 20 juni, is het Wereldvluchtelingendag. Al sinds 2001 is deze dag door de...