Steven Paas schreef een 554 pagina’s dik boek over de kerkgeschiedenis. Het is nog dikker dan het lijkt, want het heeft een kleine drukletter. Anderzijds valt de dikte mee, omdat deze studie veel illustraties telt. Ik vind het jammer dat de foto’s en kaartjes niet scherp zijn. Daartegenover is de tekst van dit kerkgeschiedenisboek glashelder.

Verder mag het duidelijk zijn dat het onmogelijk is om de hele geschiedenis van de kerk in Europa en Afrika in één boek te vertellen, al is het nog zo dik.

Eén heil met meerdere woorden

U hebt op catechisatie, als het over zalig worden ging, vast wel de woorden langs zien komen: roeping, wedergeboorte, geloof, bekering, rechtvaardiging en heiliging. Ze gaan erover hoe de Heilige Geest mensen deel geeft aan het heil. Er is immers de ernstige realiteit dat wij met alle mensen vanwege onze zonde God kwijt zijn. Zo staat het er in ons natuurlijk bestaan met ons voor. We zijn verloren mensen.

Maar er is door Gods ingrijpen de genade van verlost worden. Dat is geen automatisme, als je maar naar de kerk gaat en zo, of nog anders religieuze interesse toont. Behouden worden is niet een kwestie van religie, maar van geloof in Jezus Christus. Religie kan wel populair zijn, geloven in een Borg hoort bij het evangelie dat niet naar de mens is. Bij dat evangelie komen al die woorden van dat bekende rijtje op hun plaats. Die veelheid van Bijbelse woorden schrikt mensen soms af! Het lijkt maar ingewikkeld… Moet je niet al die woorden als stations op een reis hebben meegemaakt? En als je er eens één hebt gemist? Wat dan… ?

Hoe een Chinese krijgsheer de VOC versloeg

Tonio Andrade is hoogleraar geschiedenis aan de Emory Universiteit in Atlanta. Voor het schrijven van dit boek maakte hij gebruik van talloze bronnen, waaronder zowel Chinese als Nederlandse. Het boek bevat een lijst met personen, een lijst met afbeeldingen, noten (zo’n tachtig bladzijden) en een index.

Tegen alle verdriet, vergankelijkheid en verschrikkingen in belijdt de kerk een werkelijkheid waarop niets valt aan te merken. Deze werkelijkheid is zoals de Schepper haar in het begin bedoelde en waarin zijn grootheid in volle glorie en schitterende luister tot uitdrukking komt: wat niemand ooit heeft gezien, waarvan niemand ooit heeft gehoord, en waarvan niemand zich ooit een voorstelling heeft kunnen maken.

God belooft dit leven aan degenen die bij Hem horen. Jezus vertelde zijn discipelen daarover: eeuwig leven bestaat in het kennen van de enige waarachtige God. Wie de Almachtige kent zoals Hij gekend wil zijn, deelt in het eeuwige leven.

Dit kennen is een kennen van het hart. Wie God zo kent, kan noch wil zonder Hem leven. Hij verlangt naar Hem, zoals een hert dorst naar water. Hij voelt zich veilig bij Hem, gaat steeds weer naar Hem toe, zowel in vreugdevolle momenten als in situaties van verdriet. Deze levenskennis die bewerkt en versterkt wordt door de Geest, is eeuwig leven.