ImageIn 1982 verscheen van de hand van professor B. Goudzwaard (1934) het boek Kapitalisme en Vooruitgang. In dat boek onderzoekt deze emeritus hoogleraar economie het verband tussen hoe onze samenleving is georganiseerd en het zogenaamde vooruitgangsgeloof. Waar is de mens gebleven, zo vraagt hij zich af, in een economie waar alles en iedereen in dienst gesteld wordt van de economische en technische vooruitgang? Goudzwaard bepleit een ?economie van het genoeg? in plaats van een economie waarin een hele samenleving telkens ruim baan moet maken voor een steeds verdergaande opvoering van productie en consumptie.

Het boek dat ik hier (en in een volgend artikel) ga bespreken en waarvan Goudzwaard de belangrijkste auteur is, sluit vrijwel naadloos aan bij zijn boek uit 1982 en andere publicaties die nadien van zijn hand verschenen.

Wegen van hoop in tijden van crisis. armoede ? milieubederf ? onveiligheid ? financi?le malaise. Auteurs: Bob Goudzwaard, Mark Vander Vennen, David van Heemst en Jet Weigand-Timmer (redactie). Uitgegeven in de reeks Verantwoording, door Uitgeverij Buijten & Schipperheijn Motief, Amsterdam 2009, in samenwerking met de Stichting voor Reformatorische Wijsbegeerte te Soest. 303 pagina?s, paperback, ISBN 978-90-5881-383-1, prijs ? 25,00.

Het boek werd in 2007 uitgegeven in het Engels onder de titel Hope in troubled times ? A new vision for confronting global crises. De Nederlandse uitgave is herzien ten opzichte van de Engelse.

ImageDe grote hebzucht heeft wereldwijd tot een economische en financi?le crisis geleid die zijn weerga niet kent. In alle sectoren is de crisis voelbaar. Door het dalende vertrouwen van consumenten wordt er steeds minder geld uitgegeven en steeds meer gespaard. Langzaam maar zeker is de economie tot stilstand gekomen. Zijn er toch redenen om dankbaar te zijn in deze crisistijd?

De financi?le crisis lijkt nog niet voorbij. Diverse banken zijn nog in de handen van de staat, een andere bank is zojuist failliet gegaan en een kredietverstrekker staat op het punt om om te vallen, er vallen veel ontslagen en het consumentenvertrouwen is weer gedaald. Toch zijn er wel lichtpuntjes aan de horizon verschenen die aangeven dat het wel weer wat beter gaat, maar het volledige herstel zal nog wel enige tijd op zich laten wachten. De AEX index schommelt rond de 325 punten, terwijl die twee jaar geleden bijna het dubbele noteerde.

Huizenmarkt
De huizenmarkt zit op slot, waardoor de huizenprijzen steeds verder dalen. Wanneer iemand graag een ander huis wil kopen, zal hij eerst zijn eigen huis te koop zetten. Pas wanneer zijn eigen huis verkocht is, zal hij overgaan tot de aankoop van het andere huis. Iedereen blijft op iedereen wachten, waardoor er niets gebeurd. Er staat een zeer groot aantal huizen te koop en er is ook wel belangstelling, maar doordat niemand ?de eerste stap? durft te zetten, gaat het heel lang duren voordat de huizenmarkt weer in beweging komt. Gemiddeld genomen zijn de huizenprijzen met een procent of 6 ? 7 gedaald. Landelijk zal dat ongeveer wel kloppen, maar in het Noorden van land zijn de dalingen een stuk groter. Deze daling ligt dicht in de buurt van 15 tot 20%.

ImageIk ken een winkelcentrum dat heet Shoppyland. Het embleem: een vrolijke kangoeroe met volle buidel. Aan dat winkelcentrum moest ik denken bij het schrijven van dit artikel. Een shoppende en hoppende kangoeroe.

Zo zijn steeds meer kerkleden, jongeren en ouderen. Regelmatig pakken ze een ?dienstje? mee elders. Daar waar een flitsende predikant spreekt of een zang- en muziekteam professioneel de samenzang diepgang geeft of gemeenteleden prachtig in een mimespel de boodschap uitbeelden. Uiteraard zit er ook iets meeslepends in het meestal massale. Er valt veel te zien, te horen, te beleven. En voor elke leeftijdscategorie is er in en rondom de dienst heel wat te doen. Dat trekt. Regelmatig blijft het dan niet bij shoppen - een enkele keer een dienst bijwonen -, maar eindigt het in hoppen: eigen gemeente loslaten en overgaan naar die andere gemeente. Ziedaar de kangoeroe-christen.

Proces
Allereerst moet gezegd worden, dat elders kerken en zich bij een andere gemeente aansluiten ook vroeger voorkwam. Feitelijk zijn onze kerken voor een deel ontstaan door shoppende en uiteindelijk hoppende (over)grootouders. Ds. Hendrik de Cock trok van heinde en verre hoorders uit andere gemeenten. Dat liep verder door in verzoeken om hun kinderen te dopen en leidde tenslotte tot afscheiding en het stichten van nieuwe gemeenten. Deze oude historie illustreert dat shoppen en hoppen meer gevolgen heeft, dan je mogelijk in eerste instantie bedoelt en denkt. Wie meent dat je met een bepaalde regelmaat eigen diensten kunt verzuimen om elders opgeladen of geestelijk gevoed te worden, moet zich realiseren dat de consequenties groter zijn dan je denkt. Je bent afwezig in eigen samenkomst.

ImageIk ken een winkelcentrum dat heet Shoppyland. Het embleem: een vrolijke kangoeroe met volle buidel. Aan dat winkelcentrum moest ik denken bij het schrijven van dit artikel. Een shoppende en hoppende kangoeroe.

Zo zijn steeds meer kerkleden; jongeren en ouderen. Regelmatig pakken ze een ?dienstje? mee elders. Daar waar een flitsende predikant spreekt of een zang- en muziekteam professioneel de samenzang diepgang geeft of gemeenteleden prachtig in een mimespel de boodschap uitbeelden. Uiteraard zit er ook iets meeslepends in het meestal massale. Er valt veel te zien, te horen, te beleven. En voor elke leeftijdscategorie is er in en rondom de dienst heel wat te doen. Dat trekt. Regelmatig blijft het dan niet bij shoppen - een enkele keer een dienst bijwonen -, maar eindigt het in hoppen: eigen gemeente loslaten en overgaan naar die andere gemeente. Ziedaar de kangoeroe-christen.

Klein
De vorige keer eindigde ik met de opmerking: de gevolgen zijn groter dan je denkt. Verwijt en vervreemding gaan al vooraf, zo zagen we de vorige keer. Het gaat nooit zonder pijn. Maar ook verder heeft het shoppen en hoppen gevolgen. Regelmatig vertrekt men uit een gemeente die mogelijk toch al klein geworden is. Het valt in die gemeente niet mee om alles nog voluit te kunnen ?draaien?. Kringen voor kinderen en jongeren zijn klein. Weinig aanwezigen in de groepen voor de catechese. De vrouwenvereniging en de Bijbelstudiekring tanen. Om samen vernieuwende activiteiten op te zetten in en om de diensten, ontbreekt vaak de mankracht en de bekwaamheid. Er zijn er te weinig die een muziekinstrument bespelen of willen of kunnen zingen. De kerkenraad kent vacatures en het werk dat gedaan moet worden door weinigen in de raad is dan toch weer veel. Bezoekwerk kan er onder lijden. Zo?n kleinerwordende gemeente is, niet bij voorbaat een aantrekkelijke gemeente. Hoewel er kleine gemeenten zijn, die het in veel opzichten en juist soms in het pastorale omzien, goed doen.

ImageVivian is een tiener van 17 jaar en gaat elke week naar de kerk met haar moeder. Ze kan kiezen tussen minstens vier verschillende kerken. Ze gaat naar een christelijke school en heeft een christelijke vriendengroep. Ze is een intelligent meisje en is net terug van een halfjaar highschool in Amerika. Haar volgende doel is naar de universiteit te gaan.  Waarschijnlijk wil ze later trouwen met een betrouwbare christelijke jongen en ze wil ooit moeder worden. Dit alles klinkt niet heel ongewoon zult u zeggen, Vivian zou een Nederlands meisje kunnen zijn. Maar dat is ze niet, Vivian is een Isra?lisch christelijk Arabisch meisje. En al die ?namen? maken dit ?gewone? leven heel wat gecompliceerder.                                                                                       
 
Afgelopen februari tot mei hebben wij, Esther Agteres, Machteld Beertema en Lisette de Koster, drie maanden in een christelijk Arabische gemeenschap gewoond in Isra?l, te Lod.  Voor deze christenen in Lod en die in de plaats Ramla, hebben we ons afstudeeronderzoek voor Maatschappelijk Werk en Dienstverlening gedaan. Daardoor zijn we iets meer van de betekenis te weten gekomen om als christen Arabier in Isra?l leven. Dat bleek niet zo gemakkelijk te zijn.
  
Gastvrijheid voorop
Vanaf onze aankomst hebben we de beroemde Arabische gastvrijheid aan den lijve ondervonden en ervan genoten! Hierdoor had deze groep al snel een plek in ons hart gekregen. Maar in bijna elk gesprek werd binnen tien minuten hun verhaal verteld. Het verhaal van de Arabisch christelijke gemeenschap die moet leven als een minderheid binnen een minderheid in het beloofde land. En wij vinden dat hun verhaal moet worden doorverteld.

Commentaar

  • Jan … en Paulus 2019-09-20 15:52:30

    Ik weet nog goed dat we, toen we in 2004 na zes jaar werken in de zending terugkwamen uit...

  • Graceland 2019-09-13 17:32:12

    Afgelopen zomervakantie heb ik iets nieuws gedaan. Voor het eerst van mijn leven ben ik naar een...

  • Student in 2019 2019-09-06 18:00:08

    Het is weer september, de vakantie is voorbij, ook voor het hoger onderwijs. Jongeren gaan voor...

  • Engelandvaarders 2019-08-30 18:36:12

    ‘Als we eerst Antwerpen maar voorbij zijn.’ We zijn op weg naar Engeland. Twee kleinkinderen van 9...