Ontdekking, ontzag en overgave

Wat weerhoudt óns ervan om ons over te geven aan God? Een belangrijke vraag die gaat over onze weerstanden. In het vorige artikel kwam aan de orde dat die weerstanden in de kerk vaak niet goed in beeld zijn en onderschat worden. Verder kwam aan bod dat God van ons medewerking vraagt, doordat we ons bezinnen op onze concrete weerstanden en deze allereerst maar eens simpelweg erkennen.

In dit artikel zal het gaan over het feit dat die weerstanden vaak te maken hebben met onze sterke kanten. En de vraag: wat helpt om die weerstanden te ‘ondermijnen’? Daarbij gaat het ondermeer om  (h)erkenning, ontzag en Jezus volgen.

De mens heeft sinds de zondeval ervoor gekozen autonoom door het leven te gaan, zonder Gods leiding en verbinding. Maar dat is hem allerminst goed bekomen. Sindsdien is het leven op aarde, zo lijkt het, in een vrije val terecht gekomen. Prooi van kwade machten waardoor opgroeien en persoonlijke ontwikkeling, zonder verbinding met God ook nog, bepaald geen sinecure is. Opgroeiend in een wereld waar aan liefde en wijsheid grondig gebrek is besluit elk mens al vroeg in zijn leven: ‘Ik moet mezelf op de één of andere manier zien te redden. Om zélf te zorgen voor houvast, waardering of geluk. Of macht.’

Ik was nog maar kort in mijn eerste gemeente. Meestal maakte ik 's maandags en 's dinsdags de exegese van mijn preken voor de komende zondag. Van de Catechismuspreek wist ik van tevoren over welke zondag het zou gaan. Dat was een plus. Voor de vrije stof zou het deze keer gaan over Filipp. 4: 13: 'Ik vermag alle dingen in Hem, die mij kracht geeft!' Wat een mooie tekst.

Maar ik kreeg niets op papier. Vrijdag maakte ik eerst de Catechismuspreek klaar. Dat ging. Maar ik kreeg zaterdag geen zin uitgeschreven over die andere mooie tekst. Toch móest het die worden. Iets dreef mij daartoe. Bij de koffie, het middag- en avondeten vroeg mijn vrouw, hoe het met de preek stond. Mijn antwoord was: 'Ik heb er nog niets van!' Dat was voor mij heel ongewoon. Altijd had ik mijn twee preken om een uur of vijf, zes klaar. Er volgde dan een rustige zaterdagavond voor mijn vrouw en mijzelf. Geen spanning voor de komende zondag, want alles lag klaar. Dit keer dus niet.

Dumela! Zoals we vorige keer in dit blad schreven, zijn we begin maart vertrokken naar Lesotho, een bergachtig land geheel omgeven door Zuid Afrika. In het plaatsje Thaba Tseka wonen en werken wij het komende jaar. In Thaba Tseka staat het Paray ziekenhuis, waar Elsemarie werkt als arts. Aan het ziekenhuis is een verpleegkunde opleiding gekoppeld waar Vincent les geeft in exacte vakken. We werken beide op vrijwillige basis.

 

IS, Staat van terreur

 

De Islamitische Staat (IS, vaak, ook in dit boek aangeduid als ISIS) is elke dag in het nieuws met: veroveringen, ontvoeringen; verkrachtingen; ronselen van strijders over de hele wereld; inzet van vrouwen en kinderen in hun strijd; onvoorstelbare wreedheden, zoals onthoofdingen en propaganda maken via de sociale media. We vragen ons verbijsterd af hoe deze beweging in korte tijd zo machtig kon worden, over zoveel geld en mensen kon gaan beschikken, zoveel gebied kon veroveren en op zoveel plekken kans ziet om aanslagen te plegen.

De laatste tijd komt er over dit alles steeds meer informatie beschikbaar. Er zijn intussen over IS al een aantal boeken verschenen. Nu dus dit boek van Berger en Stern, die zich intensief met deze beweging hebben beziggehouden. Zij erkennen dat ook zij lang niet alles weten. Maar ze hebben wel veel boven water gekregen en hebben dat in een goed en leesbaar verhaal gegoten. Dat is knap, want het gaat over onnoemelijk veel namen en feiten. Het helpt dat ze voor in hun boek een verklarende woordenlijst en een tijdlijn hebben opgenomen. Maar de helderheid ligt toch vooral hierin dat zij de kunst verstaan toegankelijk te schrijven. Nu laat ik enkele passages uit het boek volgen, die een goed inzicht geven van wat dit boek biedt.

ISIS is een kind van de Amerikaanse ‘oorlog tegen het terrorisme’ en Al Qaida zweeft als een schaduw boven elke bladzijde van dit boek (222).

Terrorisme is psychologische oorlogvoering. Het heeft in de eerste plaats tot doel het moreel van zijn aanhangers op te vijzelen en zijn slachtoffers en hun  sympathisanten te demoraliseren en bang te maken. Op het publiek heeft angst een veel grotere uitwerking dan verwondingen en dood. Terroristen willen ook dat wij uit angst overreageren. Hoewel ze niet altijd krijgen wat ze willen, bereiken terroristen vaak twee cruciale doelen: ze willen angst verspreiden en reactief beleid opwekken. Als gevolg van terreur slaan we soms terug tegen de verkeerde vijand, om de verkeerde redenen, of allebei (zoals het geval was bij de invasie in Irak van 2003) (247).

Beelden zijn belangrijk. De meesten van ons krijgen de beelden van 11 september niet uit hun hoofd (….) En nu heeft ISIS de taal van het beeld nog krachtiger gemaakt door via sociale media ons huis en onze geest te infecteren met de beelden van doelbewuste wrede onthoofdingen (251).

Veel moslims denken dat het einde der tijden nabij is. Daaruit is veel van hun optreden te verklaren. Zo stuurt ISIS doelbewust aan op een oorlog met soennitische moslims, in de overtuiging dat een sektarische oorlog een teken is dat het einde der tijden is aangebroken. De eschatologische literatuur bevat verwijzingen naar een crisis in Syrië en naar een massamoord op Koerden; daarom is Kobane zo belangrijk. En daarom richtte ISIS het kalifaat op, want in hun wereldopvatting is dat een belangrijk teken (samenvatting 270-272).

We weten niet of ISIS-leiders werkelijk geloven dat het einde der tijden nabij is of dat ze deze profetieën op instrumentele of cynische wijze gebruiken om meer rekruten te trekken. Appelleren aan apocalyptische verwachtingen is hoe dan ook een belangrijk onderdeel van de werkwijze van ISIS. En het Westen aansporen tot een ultieme veldslag in Syrië is een cruciaal onder deel van dat scenario (283).

 

Jessica Stern en J.M. Berger, IS, Staat van terreur, vertaald door Fred Hendriks en Ankie Klootwijk, 2015, De Bezige Bij Amsterdam, paperback, 432 pag., ISBN 978 90 234 9058 6, prijs € 22,90.

 

In naam van God

Dit boek vertoont in zoverre verwantschap met het vorige dat het de vraag aan de orde stelt of de islam per definitie gewelddadig is. Armstrong ontkent dat. Volgens haar pleegt de echte islam geen geweld, omdat ook deze godsdienst in principe vredelievend is. Dat geldt voor alle godsdiensten, zodat het vaak gehoorde verwijt dat het de religies zijn die zich schuldig maken aan bloedvergieten in de geschiedenis niet juist is. Die overtuiging onderbouwt zij met een zoektocht door de hele geschiedenis. Dat maakt haar boek boeiend. Maar het heeft ook een fundamenteel zwakke kant. Zij maakt namelijk een tweedeling tussen politiek en religie en stelt dat geweld niet door de religie wordt veroorzaakt, maar door de politiek. Met de toevoeging dat meer dan eens politiek en religie in een verbond wel tot geweld kwamen en komen. De strikte scheiding van religie en politiek acht zij daarom het beste. Een paar nuances die zij daarbij aanbrengt zijn: De secularisatie heeft schade aan de religie toegebracht. En het Westen is verantwoordelijk voor veel leed in de moslimwereld.

Naar mijn gedachte brengt zij teveel onder één noemer. Ik meen dat moslims voor geweld terecht een beroep op hun profeet Mohammed kunnen doen. Anderzijds doet zij Jezus absoluut geen recht in haar stelling dat Hij uitsluitend om politiek redenen gekruisigd werd. Wie kritisch kan lezen en zich breed wil oriënteren inzake religie en geweld heeft in dit boek een belangrijke bron.

 

Karen Armstrong, In naam van God, Religie en geweld, vertaald door Albert Witteveen, eerste druk januari, vierde druk februari 2015, De Bezige Bij, Amsterdam, paperback, 640 blz., ISBN 978 90 234 8877 4, prijs € 24,90.

 

D. Visser, Amersfoort

 

 

Eind vorig jaar heeft de redactie afscheid genomen van ds. S. Otten. De vacature die daardoor ontstond moest worden ingevuld door de classis Hoogeveen. In haar voorjaarsvergadering heeft de classis ds. J. W. Moolhuizen, predikant te Dedemsvaart, benoemd als redacteur.

 

Commentaar

  • Redenen tot dankbaarheid 2024-11-23 09:35:54

    Op het moment dat ik dit commentaar schrijf, is het dankdag voor gewas en arbeid. De Bijbel op...

  • Skincare routine 2024-11-09 16:44:34

    Vandaag de dag zijn er heel wat filmpjes op Youtube te bekijken die gaan over het verzorgen van je...

  • Dirk de Groot 2024-10-25 17:15:47

    Woensdag 6 november aanstaande is het, D.V., dankdag voor het gewas en de arbeid: we brengen onze...

  • Israëlzondag 2024-10-11 17:20:39

    Afgelopen zondag is in veel kerken aandacht besteed aan de bijzondere band van ons als...