De afgelopen tijd is er binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) onderzoek gedaan naar het bereiken van de verschillende doelgroepen. Eén van de conclusies was, dat er maar twee mentaliteitsgroepen in de samenleving worden bereikt: de traditionele burgerij en de postmaterialisten. Met de eerste groep worden zij bedoeld die de kerkgang van de ouders hebben meegekregen en betrokken zijn bij de mensen rondom hen. De postmaterialisten zijn zij, die bewust bezig zijn met zingeving en begaan zijn met de wereld dichtbij en veraf. Uit de conclusies van het rapport bleek verder, dat vooral de (post)modernen moeilijk te bereiken zijn en het af laten weten. Zij voelen zich niet aangesproken door de stijl van de PKN. De slotconclusie is dat de kerk zich beter bij hen kan aansluiten, door zich meer in het gedachteleven van deze richtingen te verplaatsen.
Hoe? Een aantal tips. Verbind de boodschap van het Evangelie met hier en nu in plaats van ver weg en straks. Heb aandacht voor vragen in het dagelijks leven en de gevoelens die deze met zich meebrengen. Wees als kerk minder bescheiden; de ingetogen stijl sluit niet aan bij de meerderheid van de Nederlanders. Geef een duidelijk verhaal en wees trots op waar je voor staat. De troost, de kracht en de richting die geloven biedt zijn bij velen onbekend. Sluit als kerk aan bij wat mensen werkelijk raakt. Tot zover het onderzoek en de aanbevelingen.

Afgelopen week deed ik mee aan de Week van Gebed. Elke avond waren we bij elkaar om bemoedigd te worden door het Woord van God, om de Here te prijzen in onze liederen en vooral om de Hem aan te roepen met dankzegging en voorbede. Iedere avond kwamen de deelnemers vanuit heel de stad en vanuit verschillende kerken en gemeenten bij elkaar. Een bonte verzameling christenen in Christus verbonden. Kerkmuren vallen weg. Een Pinsterbroeder buigt het hoofd samen met een rechtgeaarde Gereformeerde, een Evangelische tezamen met een Reformatorische. Dat is goed en zeer bemoedigend. Tegelijk schrijnt er in die week wel iets.

Sinds ik als emeritus predikant in diverse gemeenten voorga, merk ik dat steeds meer kerkenraden worstelen met de kerkgang van veel van hun gemeenteleden. Of beter gezegd: met het verzuimen van hun kerkgang. Met name tijdens de middag- of avonddienst. Soms wordt me voor zo’n dienst al voorzichtig gezegd dat de banken (of stoelen) aanmerkelijk dunner bezet zullen zijn dan in de morgendienst. Men wil mij kennelijk de schrik voor een bijna lege kerk besparen. En inderdaad schrik je er wel eens van en vraag je je af: waar zijn nu al die broeders en zusters, jongens en meisjes die vanmorgen present waren? Meer dan eens spreken kerkraden in een gesprekje na de dienst hun zorg over deze ontwikkeling uit. Want hier is inderdaad sprake van een ontwikkeling, een doorgaand proces. De teruggang van het aantal wegblijvers vindt niet in één sprong plaats, maar voltrekt zich langzaam maar zeker. Het lijkt wel of de een de ander aansteekt om de tweede dienst maar thuis te blijven.

Hoe ziet een gulle gever eruit? Dat kan ik u vertellen. Het stond immers in de krant. “De doorsneedonateur in Nederland is een vrijgezelle of gescheiden protestantse vrouw of man die elke zondag naar de kerk gaat en woonachtig is in Noord- of Zuid-Holland, Gelderland of Flevoland” (Trouw, 17 januari 2011). Gelukkig gaat het hier om een doorsnee donateur. En dat betekent gelukkig niet dat de meeste lezers van dit blad hun hand op de knip houden. Het gaat hier overigens niet om de vaste vrijwillige bijdrage maar om de bereidheid geld af te staan voor goede doelen. Het is interessant in genoemd artikel te lezen dat hoe vaker mensen naar de kerk gaan, hoe vaker ze donateur zijn.

Get the feelin’. ‘t Gevoel, daar gaat het allemaal om tegenwoordig. We leven van de ene gebeurtenis naar de andere en wat vooral belangrijk is, is dat jíj erbij was. Dat je meegenomen werd in die golf van gevoel en adrenaline; er met kippenvel en tranen ooggetuige van bent geweest. Dat je trots kunt vertellen dat jij er ook bij was: “Ja, ik was ook bij dat legendarische concert, echt onvergetelijk!”, “Tuurlijk heb ik die film gezien, wat een ervaring hè.”
Helaas dreigt ook het kerstfeest niet aan deze tijdgeest te ontkomen. Kerst moet, want Kerst betekent gezelligheid, sfeer, een feestelijk gedekte tafel, mooie muziek, het knusse van het samen weer zingen van al die oude kerstliederen, de kerstboom met ballen en een piek, de kerststal, sneeuw en ga zo nog maar even door. Het is zelfs bijna onmogelijk om je er aan te onttrekken. Als je niet, feestelijk gekleed, meegaat naar een kerstnachtdienst en de fantastische sfeer niet in je op wilt zuigen, dan ben je ronduit een spelbreker. Nee, we willen alles wat er bij hoort meepakken, het gevoel maximaal genieten.
Mede daardoor zijn rond Kerst de kerken bijkans te klein om alle belangstellenden te herbergen. Sommige kerken gaan zelfs over tot dubbele diensten of het gebruik van plaatsbewijzen. Het is natuurlijk ook een overweldigende ervaring om zo’n ontwapenend kinderkoor gewapend met kaarsjes al zingend de feeëriek verlichte kerk binnen te zien en horen komen. Als vanzelf wellen de tranen op. Ook de korte meditatie over ‘vrede op aarde’ was overigens prima: “Ja, d’r is een hoop narigheid in deze wereld. Fijn dat we daar met Kerst niet aan hoeven te denken, ’t gaat nu toch om vrede nietwaar.”
Na zo’n ‘feel-good’-ervaring kun je er minstens weer een jaar tegenaan.

Commentaar

  • Randkerkelijk 2020-07-31 17:45:42

    ‘Je snapt nu hoe makkelijk het is randkerkelijk te worden.’ Het is een zinnetje uit een gesprek...

  • Black Lives Matter 2020-07-17 17:14:52

    De beweging Black Lives Matter is dagelijks in het nieuws. Dit is een internationale beweging die...

  • Leren 2020-07-03 18:45:08

    Discriminatie is een groot probleem. En het gaat veel verder dan alleen politiegeweld tegen...

  • 1 juli 2020-06-26 15:24:27

    Wat is er voor bijzonders aan deze datum? Ja, we mogen weer met honderd personen een kerkdienst...